Kuruluş ve Tarihçemiz |

Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan göçmen mübadelesi sırasında hazineye kalan, iki Rum kardeşin evi olan ve 1902 yılında yapılan binayı, Dr. Rıza Nur Bey satın almış ve ev olarak kullanmıştır. Halk kütüphaneleri, devlet eliyle kurulduğu gibi hayırsever kişiler tarafından da kurulmaktadır. İşte; Milletvekili, Bakan, Barış elçisi gibi sıfatlarıyla da tanıdığımız Dr. Rıza Nur Bey evinin bir bölümünü kütüphane olarak düzenlemiştir.

Dr. Rıza Nur İl Halk Kütüphanesi, 4296 adet kitap ve bir kütüphane için gerekli bütün eşyaları ile birlikte 9 Ekim 1924’de öğleden sonra resmi kişilerin ve halkın katıldığı toplulukla hizmete açılmıştır.

Merhum Rıza Nur Bey, gittiği Rusya ve İsviçre’de, ayrıca ömrünün bir bölümünü geçirdiği Mısır ve Fransa’da yazdığı hekimlik, edebiyat ve Türk tarihine ait eserleri ile, oralarda Türklük ve Türkiye üzerine yazılan kitapları toplayarak kurduğu kütüphane binasını ve bahçesini vakfetmiştir. 29 Aralık 1927 tarihinde Paris-Türkiye Konsolosluğu’nda tanzim edilen vakıfname ile kurulan Rıza Nur Kütüphanesi, bugün Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün mülkiyetindedir. Ancak kullanım hakkı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’ne verilmiştir. Bina ikinci sınıf tarihi eser olması nedeniyle 1989-1990 yıllarında Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce restore edilmiş ve Aralık 1990 tarihinde yeniden hizmete açılan bina 2001, 2002, 2007,2009 ve 2010 yıllarında da Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü’nce onarım ve bakım geçirmiştir.

Üç katlı olan yapının temel ve ana duvarları taş, bölme duvarları ve pencereleri tuğladan inşa edilmiştir. Ana cephe kuzeye, arka cephe güneye bakar. İç döşemesi ahşaptır. Zemin katta doğuda ortadan bir salon, solda üç oda sağda bir önde, bir arkada iki oda vardır. Üst kata çıkış odalar arasındaki merdivenden sağlanır. Bu iki bölümü düzenleme harem ve selamlık düzenlemesi olmalıdır. Birinci katta girişte bir salon, sağda köşelerde iki oda ve orta da üst kata çıkan bir merdiven vardır. Bu şema diğer yanda da tekrarlanır. İkinci katta orta balkon hizasında iki salon ve bunları birleştiren mabeyn koridoru vardır. Salonların batısında iki oda, merdiven ve bir oda koridor ve diğer bir oda vardır.

Yapı, katlarındaki simetri karnıyarık sofalar, etrafındaki mekan düzenlemesi ve cephelerindeki simetrik düzenli klasik detayları ile yüzyıl başının neo-klasik üslubuna örnek olacak yapıdadır. Günümüzde İl Halk kütüphanesi olarak kullanılan ve Rıza Nur’un özel kütüphanesini de içeren yapı, restorasyona alındığında tamamen boşaltılmış ve örtü sistemi ile kat tabanları kaldırılmıştır.